We hebben meer sukkelaars nodig

Stel je voor dat je wil picknicken aan een strand. Je zou graag hebben dat het strand proper is, maar je afval in de vuilbak werpen is een kost. We kunnen vier situaties ordenen volgens je welzijn:
1) Iedereen ruimt zijn afval op, behalve jij (dus je geniet van een proper strand en je hebt geen kost om naar een vuilbak te gaan).
2) Iedereen ruimt zijn afval op, inclusief jij.
3) Niemand ruimt zijn afval op, ook jij niet.
4) Niemand ruimt zijn afval op, behalve jij.
De laatste situatie is die van de “sukkelaar”: hij kan niet genieten van een proper strand, plus hij ondervindt de kost om naar een vuilbak te gaan.
Puur vanuit eigenbelang bekeken, is de eerste situatie de beste (met het meeste nut). Maar als iedereen zo erover denkt, dan zitten we in situatie 3, die minder optimaal is.
Gelukkig zijn de puur egoïsten in een minderheid. De meeste mensen (ongeveer 70%) hebben een “fairness”-ethiek, wat wil zeggen dat ze wel hun afval willen opruimen als de anderen dat ook doen. Ze kijken dus eerst naar het gedrag van de anderen, maar zijn dus wel bereid om samen te werken als de anderen dat ook doen. Een kleine minderheid van de mensen heeft een striktere plichtsethiek: die mensen ruimen altijd hun afval op, zelfs al doen de anderen dat niet.
Bovenstaande situatie komen we veel tegen: het is kenmerkend voor zogenaamde collectieve-actie-problemen waarbij verschillende mensen de keuze hebben tussen samenwerking en niet-samenwerking (opportunisme). Denk aan de meeste milieuproblemen, maar ook aan bv. het betalen van belastingen, sociaal werk, het beginnen van een staking,… De structuur van dergelijke problemen is net dezelfde als die van het gevangenendilemma.
Het probleem is dat we meestal in toestand 3 zitten. Dat komt omdat de fairnessmensen de egoïsten volgen, en dus bv. ook hun afval op het strand achterlaten. Om uit die toestand te geraken, zijn er meer mensen met een plichtsethiek nodig. Dat zijn mensen die bereid zijn tegen de stroom in te roeien, die bereid zijn het risico te lopen om bedrogen te worden, om het goede voorbeeld te geven, ook al worden ze uitgebuit, om samen te werken, ook al gedraagt de rest zich opportunistisch en vrijbuiterig. Met andere woorden: om de sukkelaar te zijn (in situatie 4 te zitten).
Dat zijn dus mensen die erg veel discipline, moed en innerlijke kracht moeten hebben. Ze hebben het sterkste moreel gezag, want ze gedragen zich het meest consequent, ze geven het goede voorbeeld, en ze zijn bereid daarvoor de nadelen te ondervinden. En wat het belangrijkste is: enkel zij zijn de voortrekkers van verandering. Enkel dankzij die mensen kunnen we een kritische massa bereiken om de fairnessmensen over de streep te halen om ook samen te werken.
Dus vandaar deze oproep om ook moreel voortrekker te worden. We hebben een soort van eliteteam van sukkelaars nodig: mensen met een sterk moreel plichtsbesef en een sterke wilskracht. Enkel die mensen zullen de andere mensen kunnen aanzetten om naar situatie 2 te evolueren: de situatie die het beste is voor iedereen.

Dit bericht werd geplaatst in Blog en getagged met . Maak dit favoriet permalink.

Een reactie op We hebben meer sukkelaars nodig

  1. Pingback: De 8 principes van ecologische rechtvaardigheid | Stijn Bruers, one world activist

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s