Gesprek met een visser

Af en toe spreek ik een hengelsportvisser aan. Niet dat ik verwacht dat hij door mij gaat stoppen met vissen, maar ik beschouw het wel als plicht om hem aan te spreken, aangezien er een acute dreiging is voor de vissen. Ik volg daarbij de gulden regel: “Doe wat iedereen zou moeten doen”. Als net als ik iedereen die langskomt ook vissers zou aanspreken op hun morele verantwoordelijkheid, dan zouden die vissers misschien wel stoppen met vissen. Maar vissers aanspreken is niet zonder gevaar, zo blijkt. Hieronder een voorbeeld van hoe een gesprek dat ik heb met een visser vaak verloopt.

 “Excuseer, zou u die hengel uit het water willen halen? Want dat kan leed veroorzaken.”

“Moeit u es met ander zaken.”

“Maar die hengel in het water vormt een bedreiging voor vissen. We mogen toch niet iemand onnodig leed veroorzaken?”

“Komaan, bol het af.”

“Maar kunt u dat rechtvaardigen? Waarom mag u vissen zo in gevaar brengen?”

“Vissen voelen daar niks van.”

“Dan bent u niet goed geïnformeerd. Er is een wetenschappelijke consensus die zegt dat vissen waarschijnlijk wel kunnen voelen, net zoals honden en mensen en vele andere dieren. Daar is de laatste jaren veel onderzoek naar gedaan, en bv. de Europese Commissie erkent nu dat vissen voelende wezens zijn en pijn, angst en stress kunnen voelen. Dat blijkt uit het gedrag, de fysiologie, de anatomie en de evolutie van de vissen.”

“Ik heb een vergunning om hier te vissen, dus ik doe niks verkeerd.”

“Maar kunt u rechtvaardigen dat u dat leed mag veroorzaken? In het verleden kregen mensen wel vaker vergunningen om iets immoreel te doen, dus dat u een vergunning hebt is toch nog geen voldoende reden?”

“Dan moet ge al de vissers aanspreken.”

“Ik spreek inderdaad regelmatig vissers aan die ik tegenkom. Maar ik heb begrepen dat dat uw hengel is, en dat het nu dus uw verantwoordelijkheid is om die hengel te verwijderen. Tenzij u dat kunt rechtvaardigen. Maar als u dat niet kunt rechtvaardigen, is dat toch erg sadistisch, om louter voor het plezier iemand zulk leed te veroorzaken? En i het niet erg egoïstisch om de eigen triviale belangen te laten primeren op vitale belangen van iemand anders? En dergelijk sadisme en egoïsme botst met uw waarden, denk ik. We mogen toch niet iemand zo martelen?”

“Gij zijt zot.”

“Maar is dat dan geen vorm van marteling voor die vissen?”

“Gij zijt zot!”

“Ik heb een doctoraat in de natuurkunde en nu doe ik doctoraatsonderzoek in de moraalfilosofie, dus ik zie niet meteen op welk gebied ik zot ben. Welk bewijs heb je om te zeggen dat ik zot ben? Ik vraag u gewoon te rechtvaardigen waarom u vissen zo zou mogen in gevaar brengen en martelen. Zelfs als ik zot was moet u dat toch nog moreel kunnen rechtvaardige?.”

“En die aalscholvers dan? Die eten ook vis. Nog veel meer dan wat ik vang.”

“Maar als die vogels geen vis meer zouden kunnen eten, dan sterven ze. Als we zouden zeggen dat al die vogels geen vissen mogen eten, dan moeten al die vogels, en bij uitbreiding alle roofdieren, uitsterven. We kunnen toch niet een dergelijk verlies aan biodiversiteit toewensen? Dat is toch wel een pak ernstiger dan dat vissers zoals u niet meer zouden kunnen vissen, niet? Als u nu zou sterven als u niet meer kon vissen, dan had u tenminste een argument… Maar de biodiversiteit zou niet drastisch dalen als vissers niet meer visten.

“Gij wil alleen maar mensen lastigvallen met uw gezever.”

“Mnee, iemand lastigvallen op zich is niet moreel verantwoord. En ik doe dit ook niet zo graag. In feite sta ik te trillen op mijn benen van de zenuwen wanneer ik jullie aanspreek.”

“Awel, stop daar dan mee! Laat ons met rust!”

“Maar het probleem is dat ik zie dat jullie anderen ernstig lastigvallen. Hoe jullie de vissen lastigvallen is toch veel erger dan hoe ik u nu lastig val?”

“Da’s ni waar. Wat gij doet is nog veel erger.”

“Hoezo? Als u nu mocht kiezen tussen twee opties. De eerste optie is dat ik een scherpe haak in uw lip sla en u vervolgens in het water sleur en u zo het gevoel geef te stikken. De tweede optie is dat ik u verbied om een haak in iemands lip te slaan en u verbiedt iemand zulke angst, pijn en stress te geven. Want denk eraan, die vis voelt pijn en heeft het gevoel te stikken als ze uit het water wordt getrokken. Welk van deze twee opties vindt u het ergste?”

“Als ge mij nog lang blijft lastigvallen, ga ik u es goe lastigvallen.”

“Maar probeer u eens in te leven in die vis. U kunt rationeel gezien toch niet graag hebben als men u als vis zo zou behandelen en in gevaar brengen? U hebt er niet voor gekozen om niet als vis en wel als mens geboren te worden. Probeer eens onpartijdig te zijn: stel dat u straks geboren zult worden, en u weet niet wie u zult worden. U kunt geboren worden als vis, of als mens. Welke wereld zou u dan verkiezen: een wereld waar die mens de vis mag pijn doen en schaden door te hengelen, of een wereld waarin dat niet mag? Wat is het ergste: de pijn van een haak in de lip en de angst om te stikken, vergeleken met de frustratie om niet meer te mogen vissen?”

—stilte—

“We mogen mensen toch ook niet zo martelen?”

“Ik martel die vissen niet, oké!”

“Maar meneer, van wanneer zou u dan wel spreken van marteling? Wat moet men dan wel met iemand uitspoken om te kunnen spreken van marteling?”

“Gij zijt zot. Ik doe niks verkeerd, ik heb een vergunning, en ik laat de vis altijd terug vrij.”

“Maar zelfs als u de vis terug vrijlaat blijft het toch sadistisch en immoreel?”

“Als ge mij nog één keer sadist noemt!”

“Maar als ik zoiets met een hond of een mens zou doen, zou u zelf dat dan geen sadisme noemen? Stel dat u iemand ziet zitten met een hengel, en aan de haak hangt een bot in plaats van een worm. Er komt een hond aangelopen, die bijt in die haak, en krijgt veel pijn. Dan gaat die meneer met zijn hengel die hond in het water sleuren, zodat die hond niet meer kan ademen. De hond slaat nog meer in paniek. Die meneer zegt dan “Ik laat die hond straks wel terug los”. Mag die meneer zoiets doen met die hond? Is dat verantwoord?”

“Nee”

“Zou u ingrijpen als u iemand zoiets ziet doen met een hond?”

“Ja”

“Wel, waarom zouden we dat dan met vissen wel mogen doen, en met honden niet?”

“Gij zijt zot. Dan mogen we niks meer doen. Dan mogen we geen vis meer eten. Gij eet dus nooit vis?”

“Ik eet inderdaad geen vis meer. In feite eet ik helemaal geen dierlijke producten meer. Dat is ethisch consistent gedrag, en het is haalbaar. Voedingsdeskundigen zijn het erover eens dat je voldoende gezond kunt leven met een goed gepland volledig plantaardig voedingspatroon, dus er is geen dwingende reden meer om vissen te eten. Vissen doden en eten mag dus eigenlijk niet meer, willen we ethisch consistent zijn.”

“Maar dan mag je niks meer doen.”

“Toch wel? Als we geen honden mogen vangen met hengels, kunnen we daaruit toch niet besluiten dat we dan niets meer mogen doen? Er zijn toch nog veel andere hondvriendelijkere manieren om van het leven te genieten? En hetzelfde geldt toch ook voor vissen vangen met hengels: er zijn toch veel andere visvriendelijkere hobby’s? We zijn toch creatief genoeg om iets anders te bedenken dat leuk en ontspannend is?”

“Gij wilt gewoon ieders vrijheid afpakken.”

“Maar vrijheid vind ik nu net erg belangrijk. Ik wil zoveel mogelijk vrijheid voor iedereen. Alleen zie ik dat u de vrijheid van iemand anders volledig wil afpakken. Wat is het ergste: iemands vrijheid om te vissen afpakken, of iemands totale vrijheid afpakken? Want veel van de vissen die u vangt, sterven. En als iemand sterft, verliest die toch al haar vrijheid? Als we nu dat verlies aan vrijheid afwegen, dan is het verlies aan vrijheid van die vis toch veel erger dan uw verlies aan vrijheid? Een dode vis kan helemaal geen keuzes meer maken.”

—stilte—

“Dus ik zou graag hebben dat als u nog verder wil blijven vissen, u dat dan kunt rechtvaardigen.”

—stilte—

“Meneer, kunt u dat nu rechtvaardigen om iemand zo in gevaar te brengen met die hengel?”

—stilte—

“Meneer, zou u dan die hengel willen verwijderen uit het water?”

—stilte—

“Meneer, als u niet die hengel verwijdert, zie ik me genoodzaakt om zelf die hengel uit het water te halen.”

“Van mijn hengel blijft ge af!!!!”

“Maar het is toch onverantwoord om louter voor het plezier of de ontspanning iemand pijn en angst te veroorzaken?”

“Maakt dat ge weg zijt, of ik smijt u in het water!!!”

“Maar door mij te bedreigen maakt u het toch nog erger? Stel dat een pyromaan een huis in brand steekt en de inwoners in gevaar brengt. Een brandweerman wil de inwoners in veiligheid brengen, maar die pyromaan wordt dan nog eens kwaad tegen die brandweerman en gaat hem met geweld bedreigen. Dat zou het toch nog immoreler maken?”

“Als ge nu ni maakt dat ge weg zijt!!!!”

“Maar meneer, kunt u dat nu rechtvaardigen om die vissen in gevaar te brengen en mij te bedreigen?”

—De visser staat recht en begint fysiek te dreigen—

“Het is eigenlijk mijn plicht om die hengel uit het water te halen, maar u bedreigt mij, en daardoor wordt ik bang voor mijn veiligheid. Het is eigenlijk niet verantwoord om iemand die kwetsbare levens wil redden, ook nog eens bang te maken. Hulpdiensten bedreigen is echt niet moreel verantwoord. Omwille van mijn veiligheid durf ik nu niet die hengel te nemen.”

“Maakt dat ge weg zijt!!!”

“Ik zal weggaan, want ik wil niet tegen u vechten, en ik ben te bang om dicht bij u te blijven staan.”

Dit bericht werd geplaatst in Blog en getagged met . Maak dit favoriet permalink.

5 reacties op Gesprek met een visser

  1. tobias zegt:

    lol, zeer amusant🙂
    is dit een reëel gesprek? of een beetje een compilatie?
    jij bent iemand die heilig gelooft in de rationaliteit he stijn🙂

    • stijnbruers zegt:

      Het is een compilatie van stukjes die ik me nog herinner van een tiental reële gesprekken. Ja, ik geloof nog in de mensheid🙂

      • tobias zegt:

        ik ook, en ik heb het er heel moeilijk mee wanneer mensen niet rationeel kunnen redeneren, maar anderzijds denk ik denk ik niet dat we ’t op deze manier gaan redden🙂 (toch niet met de meerderheid🙂

  2. Fred zegt:

    Niemand verbied je om je mening te hebben, je mening te uiten of je mening te willen verspreiden.
    Maar op het moment dat u dreigt om de visser zijn hengel vast te nemen of zijn lijn eigenhandig uit het water te nemen, betreed je zelf het domein van de fysieke bedreiging.
    De correcte reactie van de visser was uiteraard: “Beste heer, ik apprecieer dat u een andere mening dan mij bent toegedaan, maar indien u geen illegale praktijk vaststelt – volgens de geldende democratisch vastgelegde regels, zou ik u willen aanraden mij verder niet lastig te vallen. Indien u wél een illegale praktijk vaststelt, dan stel ik u voor dat u ogenblikkelijk de politie of nodige instanties opbelt. Indien u mij verder ongewenst lastigvalt of verder bedreigt met fysiek geweld (afnemen van mijn hengel,…) zal ik mij genoodzaakt voelen om de politie te bellen. En u weet net zo goed als ik, dat u dan juridisch het onderspit zal delven en ik hier morgen opnieuw zal zitten vissen.
    Indien u niet akkoord bent met de geldende democratisch verkozen regels en wetgevingen (omtrent vissen of andere), dan raad ik u aan om voor concrete partijen te stemmen die uw mening wél aangedaan zijn, wat u waarschijnlijk reeds doet. Of desgewenst zélf een politieke partij op te richten indien geen enkel van de huidige partijen jouw mening afdoende vertegenwoordigt. Indien een meerderheid van de maatschappij uw mening is toegedaan, zal automatisch een verbod op vissen worden ingesteld, en dan zal ik mij daaraan houden, hoewel ik er niet mee akkoord zal gaan. Dat is de basis van een democratie, je gaat niet akkoord met alles, maar iedereen mag zijn eigen mening en idee naar voor brengen en proberen van er een democratisch draagvlak voor te creëeren zonder te vervallen in geweld of het schenden van die democratische principes.
    Indien u echter de democratische principes geen hart toedraagt, dan kunnen we niet overleggen of tot een compromis komen, aangezien jouw waarden en meningen dan absoluut en dogmatisch als de enige echte ‘waarheid’ worden gezien door jezelf (en jouw aanhangers).
    Indien dat het geval is kan ik u dan enkel toevertrouwen dat ik dan tevreden ben van in een democratie te leven, waarin ik de mogelijkheid heb om vrij te zijn in mijn denken en doen binnen de grenzen van het democratisch vastgelegde framework dat we allemaal samen als maatschappij creëren en waar u zichzelf buiten plaatst. Maar daar eindigt dan onze discussie. Ik wens u verder nog een prettige dag en een prettig leven maar wens u geen succes in het omverwerpen van de vrije meningsuiting en democratische principes.

    • stijnbruers zegt:

      Mijn reactie tegen die visser zou dan zijn: “Het verwijderen van gevaar is geen fysiek geweld, want ik doe u niet lichamelijk pijn. Een brandweerman betreedt niet het domein van fysieke bedreiging als hij het materiaal van een pyromaan wegneemt om levens te redden. Mijn intentie is net hetzelfde als die van de brandweerman, en de gevolgen van mijn handeling zijn dat ook: gevaar wegnemen om levens te redden en verwondingen te voorkomen. Dat iemand juridisch het onderspit delft is moreel gezien niet relevant, want het is de morele wet dat telt, niet de juridische. In het verleden waren er meerdere democratische juridische wetten die immoreel zijn, en burgerlijke ongehoorzaamheid daartegen was net goed omwille van het idee dat de morele wet hoger staat dan de juridische wet. Denk aan slavernij, Gandhi, Holocaust, Martin Luther King, apartheid… We hebben talrijke historische voorbeelden van juridische wetten die in strijd waren met morele wetten, en we vinden dat die morele wetten altijd al hoger hebben gestaan. Er is geen enkele reden om te geloven dat als de juridische wet nu in strijd is met de morele wet, dan nu de juridische wet hoger zou staan. Dus vandaar het belang van burgerlijke ongehoorzaamheid in een democratie. Uiteindelijk hoeven we niet te kijken naar wat politieke partijen denken of wat de meerderheid denkt. Het is voldoende dat wij overeen komen over de gulden regel: doe niet een ander aan wat men zelf niet aangedaan wil worden, behandel een ander niet zoals men zelf niet behandeld wil worden. Dat is één van de meest fundamentele regels in de morele wet, en die staat hoger dan de juridische wet, zoals blijkt in de voorbeelden van de slavernij, apartheid, de Holocaust,… Dus de vraag is of u het eens bent met die gulden regel. Indien niet, dan mag ik uw hengel afnemen en u zelfs in het water duwen, en kunt u de gulden regel niet inroepen om te zeggen dat dat moreel gezien niet mag. En dan hebt u pech, want een juridische straf schrikt mij in dit geval niet zo sterk af, want ik luister enkel naar de morele wet. Maar de kans is groot dat u wel de gulden regel onderschrijft. Alleen doet u dat niet zo consistent omdat u niet over de correcte informatie beschikte en men u misleidde. U bent het waarschijnlijk eens met de stelling dat consistentie in de ethiek wel van cruciaal belang is, want anders belanden we weer in opportunisme en discriminatie. Dus de gulden regel zegt dat u niet een vis dergelijke pijn, angst en stress mag veroorzaken, omdat u niet wil dat men zoiets met u zou doen. We kunnen dus belangen afwegen: u mag kiezen, ofwel neem ik uw hengel uit het water met als doel schade te voorkomen, ofwel koop ik zelf een hengel, sla een scherpe haak in uw lip, trek u in het water zodat u het gevoel heeft te stikken, en laat ik u daarna weer vrij. Ik weet dat u liever het eerste wil, omdat uw gevoelens van pijn, angst en stress in het tweede geval veel erger zijn. Die gevoelens bewijzen dat het belang dat u heeft om te kunnen vissen niet opweegt tegen het belang dat de vis heeft om niet op dergelijke wijze geschaad te worden. Dus ik doe enkel beroep op uw gevoelens en uw morele waarden. Wij delen de waarde van de gulden regel en van het niet-schaden beginsel. En dan doet het er niet toe dat ik onze gedeelde waarden dogmatisch als de enige echte waarheid aanzie. En de waarde van de gulden regel die u heeft, verliest voor u niet zijn waarde als politiekers en andere mensen die waarde niet consistent naleven of onderschrijven. Ik ben er zeker van dat u heel vaak uw inlevingsvermogen gebruikt om de gulden regel toe te passen in uw omgang met anderen, en dat is fantastisch. Die hengel wegnemen past perfect in het gedrag dat je al zo goed vertoont. Het zit zelfs zo goed in lijn met uw waarden en uw gedrag, dat ik u waarschijnlijk niet meer hoef te vragen om die hengel te verwijderen. Want u doet namelijk graag de dingen die in lijn liggen met uw waarden. Prettige dag nog”

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s