De geboorteloterij

In Zoopolis bespreken Will Kymlicka en Sue Donaldson een politiek filosofische theorie van dierenrechten. Volgens die theorie kunnen we iedereen (alle voelende wezens, inclusief de dieren) opdelen in drie categorieën die we momenteel toepassen op mensen.

De eerste categorie zijn de burgers die alle zinvolle burgerrechten krijgen (bv. alle burgerrechten die mentaal gehandicapten krijgen). Dat zijn eigenlijk alle voelende wezens wiens geboorte voor een groot deel onze verantwoordelijkheid is. (Met ‘onze’ bedoel ik alle wezens die in staat zijn beredeneerde keuzes te maken en daardoor een morele verantwoordelijkheid dragen. Met andere woorden: de rationele wezens.) De burgers zijn dus de wezens wiens geboorte (en daarom ook hun hele bestaan) bepaald wordt door onze keuzes. Van de burgers kunnen we weten wie er geboren wordt. De categorie van burgers omvat daarom niet enkel alle mensen (inclusief mentaal gehandicapten), maar ook alle gedomesticeerde of gekweekte dieren (huisdieren, veedieren,…). Voor al die wezens dragen wij een bijzondere verantwoordelijkheid.

De twee andere categorieën bestaan uit wezens wiens bestaan wij niet bepaald hebben. Vogels, egels, muizen en andere nabije dieren zijn bewoners die in onze buurt verblijven, maar we zouden deze wezens, in tegenstelling tot de categorie van burgers, niet in een geboorteregister kunnen opnemen, want we weten niet wie er wanneer geboren wordt. We kunnen deze categorie vergelijken met buitenlandse toeristen, immigranten, asielzoekers en mensen zonder papieren die in ons land verblijven. Die mensen hebben niet de volledige burgerrechten van de eerste categorie, maar toch nog een aantal bijzondere basisrechten. De derde categorie bestaat uit wilde dieren in natuurgebieden. Dit is te vergelijken met soevereine staten van mensen.

Met deze achtergrond in politieke dierenfilosofie kunnen we een gedachtenexperiment doen: de geboorteloterij. Dit is een vorm van de ‘sluier der onwetendheid’ in de rechtvaardigheidstheorie van de politiek filosoof John Rawls. Stel dat je straks geboren wordt, maar je weet niet wie je zult zijn. Je mag nu, achter de sluier, kiezen welke morele, maatschappelijke regels iedereen zou moeten naleven. Welke regels zou je dan willen? Omdat we enkel van de burgers weten hoeveel er geboren worden, beperken we het gedachtenexperiment tot alle burgers, dus alle mensen en gedomesticeerde en gekweekte dieren. (Idealiter zouden we het moeten uitbreiden tot alle wezens, zoals besproken in mijn doctoraatsthesis https://stijnbruers.wordpress.com/2014/04/04/born-free-and-equal-on-the-ethical-consistency-of-animal-equality/, maar hier kies ik voor de didactische eenvoud.)

Stel je een groot rad voor. Je mag er één keer aan draaien, en je zult geboren worden als het dier waar de wijzer blijft stilstaan. Wiens leven zou je dan waarschijnlijk leiden? Of liever: lijden (indien je zou kiezen voor de regels die in onze huidige samenleving gelden)? De volgende grafiek geeft het geboorterad weer.

dierenloterij

De getallen geven weer hoeveel van die wezens er op aarde per jaar geboren worden. Met een kans van bijna negen op tien zou je geboren worden als kip, en dan waarschijnlijk een vleeskip die een kort leventje zal hebben van enkele weken, met veel ziektes, stress, angst, pijn en groeistoornissen. Ook de andere dieren hebben niet zo’n prettig leven. Met slechts een kans van 0,24% zou je geboren worden als mens, en met een kans van 0,17% als hond of kat (als huisdier). Zeker niet alle mensen en huisdieren leiden een gelukkig leven in onze samenleving, dus slechts een fractie van die 0,4% zou je als leven verkiezen.

Met andere woorden: Met 99,9% kans zou je een erg onprettig leven leiden, of beter: lijden. Hoog tijd dus om eens iets aan onze rechtvaardigheid op aarde te doen. De eerste stap is alvast kiezen voor de regel dat alle burgers veganistisch moeten eten, want volgens het geboorterad heb je 98% kans om geboren te worden als iemand die gaat gebruikt worden voor voeding op een manier die je helemaal niet graag gaat hebben.

Dit bericht werd geplaatst in Blog en getagged met . Maak dit favoriet permalink.

11 reacties op De geboorteloterij

  1. Frederik zegt:

    Beste Stijn,

    Ik vermoed dat alle gedomesticeerde en huis- dieren in deze context analoog behandeld zouden moeten worden als mentaal gehandicapte mensen die ook een verminderd bewustzijn hebben. OK, maar hoe zie je dat praktisch op te lossen. Zoals je grafiekje aangeeft zijn er tientallen miljarden mentaal gehandicapte “burgers” (inclusief de gedomesticeerde dieren) in dit systeem. En de mentaal gezonden en bewuste “burgers” (een kleine fractie, zoals je zelf in je statistiek weergeeft nog niet 1%) zijn moreel verplicht om die allemaal te onderhouden, in leven te houden en niet gewoon in leven te houden maar een mooi, degelijk en goed leven te schenken.

    Minder dan 1% van de “burgers” moet de andere 99+% onderhouden en een mooi leven schenken. Het leven van deze 1% zal dan ten VOLLE 100% moeten in dienst staan van die andere 99%… indien het toucours al mogelijk zou zijn!
    Maakt dit van de soort mens (of je het nu arbitrair vindt of niet, de soort mens bestaat) en specifiek de niet mentaal gehandicapte mensen, geen slavensoort die enkel maar als bestaansreden heeft om voor de overgrote meerderheidsgroep van niet/minder-bewusten te zorgen.

    Gewoon een bedenking…
    Groeten,
    Frederik

    • stijnbruers zegt:

      Wel, het punt is dat die gedomesticeerde dieren bewust gekweekt worden. Het is door de vleeseters dat er zoveel veedieren zijn, dus het is vooral hun verantwoordelijkheid. Vleeseters zouden dus niet enkel moeten ophouden met het consumeren van dierlijke producten, maar ook extra zorg moeten voorzien voor al die dieren. En als ze vinden dat er te veel gekweekte dieren zijn, dan moeten ze maar stoppen met ze zo massaal te kweken hé. Eerst ze zo massaal kweken en dan gaan klagen dat het er teveel zijn om voor te zorgen, dat is ongepast.

      • Frederik zegt:

        Zolang vleeseters vleeseters blijven, is er geen overbevolkingsprobleem hé… Het is pas als alle vleeseters morgen zouden beslissen om vegetarisch te worden dat er zich een acuut probleem zal voordoen. Hoe zie je dit praktisch aan te pakken. Ik lees veel theorie van uwentwege, maar weinig concrete oplossingen voor praktische en aardse problemen.

        Ik denk dat dat het probleem is van de ganse dierenwelzijn’sector’. De praktische vertaling van de idealen laat heel dikwijls te wensen over. Er is teveel dogma en extremisme, te weinig pragmatisme en drive om praktisch zaken aan te pakken.

        Maar zoals ik eerder zei: volgens mij zal dierenwelzijn meegolven met de geschiedenis evenredig met de welvaart van de soort mens. Alleen al op die manier zien we dat de link tussen de ‘soort mens’ en dierenwelzijn niet arbitrair is. dierenwelzijn loopt parallel met hoe de soort mens qua welvaart ervoor staat.

        Op dit moment is er in onze westerse samenleving veel dierenwelzijn (te weinig nog volgens jou, maar meer dan ooit tevoren in de geschiedenis van de mensheid) en is er ook de meeste welvaart ooit.

        Ik laat de geschiedenis zijn gang gaan… jij zal er gans je leven tegen vechten, tegen de geschiedenis-stroom in proberen te gaan, maar eigenlijk gewoon meedrijven, net als wij allemaal.

      • stijnbruers zegt:

        Als vleeseters vleeseters blijven, is er eigenlijk nog wel overbevolking, zowel van mensen als van veedieren (https://stijnbruers.wordpress.com/2010/07/02/een-dubbele-overbevolking-de-voetafdrukken-van-de-veeteelt/). Het aantal veedieren blijft even hoog als vleeseters nog vlees blijven eten. Dus als ze vlees blijven eten, is er nog steeds een even hoog aantal burgers, en dus een even hoog aantal zorgbehoevenden.
        De praktische oplossing is natuurlijk veganistisch eten en anderen aanmoedigen dat ook te doen. Dat is toch zeker niet te theoretisch? Het is een zeer concrete en praktische oplossing, dat je zelf als individu in je dagelijks leven kunt doen. En het kost zelfs geen geld, dus het is ook al economisch haalbaar, naast het feit dat het landbouwkundig en voedingskundig haalbaar is https://stijnbruers.wordpress.com/2011/01/10/mondiale-veganistisch-biologische-landbouw-waarschijnlijk-haalbaar/. Dus zelfs met de mogelijke praktische bezwaren werd rekening gehouden. Des te meer veganisten, des te minder veeteelt, des te minder kweek van veedieren, des te minder zorgbehoevende veedieren.
        Het respecteren van basisrechten, het respecteren van de gulden regel, het niet willen schaden van iemand anders, het niet willen gebruiken van iemands lichaam voor het eigen korte termijn genot op een manier dat die ander helemaal niet graag heeft, dat zijn erg mooie en waardevolle vormen van dogma en extremisme. Maar de woorden ‘dogma’ en ‘extremisme’ hebben een negatieve connotatie, en daarom mag men die woorden hier eigenlijk niet voor gebruiken. De ideologie van het carnisme is pas dogmatisch en extremistisch.
        Veganistisch eten is ook zeer pragmatisch, want perfect praktisch haalbaar. Zelfs ik kan het.
        De “welvaart van de soort mens” is even zot als “de welvaart van de infraorde smalneusaap”. Ik kan wel begrijpen dat als de meeste smalneusapen meer welvaart krijgen, ze meer gaan willen en kunnen zorgen voor de andere smalneusapen en ook voor niet-smalneusapen. Wij – jij en ik – zijn net zo goed smalneusaap als dat we mens zijn, en wij -jij en ik – hebben alvast de plicht om de vorm van welvaart te bevorderen die toelaat beter voor de anderen te kunnen zorgen. En ondertussen mogen we niet iemand anders naar willekeur gaan opsluiten, doden en opeten.
        Ik weet niet wat jij bedoelt met de geschiedenis zijn gang te laten gaan. Maar als dat betekent dat je aan de oever maar wat zit uit te rusten en ondertussen nog eens anderen blijft opeten, dan vind ik dat onverantwoord. Probeer op z’n minst niet de morele vooruitgang tegen te werken door zelf het onverantwoorde te blijven doen en kritiek te geven op hen die morele vooruitgang beogen. In een democratie kun je ook wel zeggen dat je de kiezers laat beslissen, maar je moet zelf wel op de goede partij stemmen. Jij bent zelf een kiezer en jij bent zelf deel van de geschiedenis, en daarom heb jij zelf ook een verantwoordelijkheid.

  2. Frederik zegt:

    Nog even ter aanvulling:

    Jij vergelijkt altijd de dieren met gehandicapte mensen om aan te duiden dat speciisme arbitrair is als argument.

    Op zich, puur theoretisch is dat een correcte analyse uiteraard.

    Maar in mijn ogen is ethiek en moraliteit niet absoluut, maar relatief en vooral pragmatisch.

    Want deze post heeft mijn ogen geopend. Ik heb altijd met jouw argument ivm de gehandicapten geworsteld. Waarom behandelen we gehandicapten “goed” en dieren minder? Waarom geven we gehandicapten alle burgerrechten (wat niet echt klopt, want ze krijgen geen stemrecht bvb… maar goed), en de dieren geen “burgerrechten”?

    Eigenlijk ken ik nu door jouw post het antwoord…

    Indien er meer gehandicapte mensen zouden zijn dan er gezonde mensen zijn, dan zou het systeem van zorg voor onze gehandicapte medemens snel verzwakken. De geschiedenis toont ons trouwens heel duidelijk dat ook binnen de soort mens de zorg voor gehandicapten altijd is meegegolfd met welvaart van een maatschappij. Lage welvaart is minder zorg voor gehandicapten en omgekeerd.

    De truc is dus volgens mij: hoe meer welvaart voor iedereen, hoe meer zorg voor gehandicapten EN dieren trouwens ook! Dierenwelzijn is een topic dat zo goed als exclusief leeft in maatschappijen waar een hoge welvaart is. dat kan geen toeval zijn.

    Ik ben ervan overtuigd dat indien onze maatschappij nog zou kunnen groeien in welvaart, er meer en meer dierenrechten zullen komen. Maar als de welvaart weer afneemt, zullen de mensen terug meer op zichzelf plooien en prioriteiten stellen.
    Ethiek en moraliteit wordt toegepast op prioriteitenbasis.
    1. De gezonde individuën van de eigen soort
    2. De gehandicapte individuën van de eigen soort (vereist al een zeker niveau van welvaart om dit te kunnen doen, bijna alleen de soort mens die op dit niveau staat)
    3. De gezonde individuën van andere soorten (eerst dan nog gedomesticeerde soorten en huisdieren.
    4. De gehandicapte individuën van bovenstaande soorten

    Eigenlijk heb je in bovenstaand artikel ook mooi aangeduid dat dierenrechtenactivisten OOK arbitraire opverdelingen maken… Waarom zou een soort die toevallig gedomesticeerd is meer rechten moeten hebben dan zij die niet gedomesticeerd zijn?

    Waarom moet een koe meer rechten krijgen dan de egel? De egel kan er toch ook niks aan doen dat hij in het wild geboren is en niet gedomesticeerd is.

    groeten,
    Frederik

    • stijnbruers zegt:

      We hebben dus een morele plicht om welvaart te creëren zodat we in staat zijn om voor iedereen te zorgen.
      Het onderscheid tussen burgers en de andere wezens is niet zo arbitrair (toch minder arbitrair dan wat men nu in onze samenleving doet), omdat wij medeverantwoordelijk zijn voor het bestaan (de geboorte) van de burgers maar niet van de andere wezens, en we dus ook kunnen zeggen dat we een sterkere verantwoordelijkheid hebben tegenover burgers. Het onderscheid dat gemaakt wordt in Zoopolis is dus minder arbitrair dan het onderscheid dat men nu maakt in de huidige samenleving. Ten eerste worden in de huidige samenleving niet-menselijke wezens naar willekeur uitgesloten. Dat doet Zoopolis niet. En ten tweede maakt men het onderscheid tussen burgers, bewoners en soevereine staten reeds bij mensen op basis van willekeurige landsgrenzen. Dus we maken een verschil tussen burgers en buitenlanders, waarbij de burgers in ons land dus iets meer rechten hebben ten opzichte van medeburgers. Maar toch vinden de meesten dat dat willekeurige onderscheid nu niet zo sterk in conflict is met de gelijkheidsgedachte van de universele mensenrechtenverklaring waarbij alle mensen als gelijken geboren worden. Wij tolereren namelijk dat in een ander land de burgers van dat land meer rechten hebben ten opzichte van hun medeburgers dan dat wij er zouden hebben. Ik tolereer dat ik niet het recht heb om in Turkije te gaan stemmen. Deze vorm van wederzijdse tolerantie herstelt de gelijkheidsgedachte tot op zekere hoogte. Dat kunnen we ook doen tegenover bv. wilde dieren. Wij moeten wel bepaalde basisrechten van inwoners van soevereine staten respecteren: we mogen dat land niet binnenvallen, veroveren, plunderen, vervuilen, de bevolking uitmoorden,… We mogen er wel als toerist naartoe.
      Dus de gekweekte koe krijgt meer rechten ten opzichte van ons dan de egel, omdat wij medeverantwoordelijk waren voor het bestaan van die koe. De ouders van de egel zijn verantwoordelijk voor het bestaan van hun kindje, dus heeft dat babyegeltje meer rechten ten opzichte van zijn ouders dan de koe.
      Persoonlijk ben ik wel voorstander om het geboorterad uit te breiden tot alles en iedereen, ook de wilde dieren, in plaats van enkel de burgers (dat heb ik uitgewerkt in mijn doctoraatsonderzoek https://stijnbruers.wordpress.com/2014/04/04/born-free-and-equal-on-the-ethical-consistency-of-animal-equality/). Maar we weten dan niet hoe het rad eruit ziet, vandaar dat ik het voor de didactische eenvoud beperkte tot de burgers.

  3. Ferry zegt:

    “Dat kunnen we ook doen tegenover bv. wilde dieren. Wij moeten wel bepaalde basisrechten van inwoners van soevereine staten respecteren: we mogen dat land niet binnenvallen, veroveren, plunderen, vervuilen, de bevolking uitmoorden,… ”

    Maar alle grond die we als mens bezitten, hebben we toch ooit veroverd op wilde dieren?
    Moeten we dat dan teruggeven?

    • stijnbruers zegt:

      Ik denk niet dat we die grond moeten teruggeven, net zoals bv. de blanken in de VS niet terug naar Europa zouden moeten migreren om zo grond af te staan aan de indianen. En nog langer geleden heeft de ene indianenstam het grondgebied van de andere veroverd, dus zouden die indianen nu ook wat moeten gaan verhuizen? En nog langer geleden… Dat wordt te ingewikkeld allemaal.
      Ik ben wel voorstander van bevolkingskrimp om zo meer grond terug te geven aan de natuur, om zo biodiversiteit te bewaren. Maar het bewaren van biodiversiteit heeft niets te maken met respect voor soevereine staten.

      • Frederik zegt:

        “…Dat wordt te ingewikkeld allemaal…”

        Dat vind ik een nogal ironische zin vanuit jouw mond…
        Want langs de ene kant ben je zo utopistisch en idealistisch als iets. En dan ga je plots, als consistentie wordt doorgetrokken, zeggen dat het te ingewikkeld wordt…

        Wel, ik (en velen met me) leggen die ‘ingewikkeldheid’ veel vroeger dan waar jij ze legt: namelijk bij het speciisme. Als je daarover wil gaan – ook al is het consistenter om dat te doen – maakt de zaken te ingewikkeld.

        Ik merk dus de twee zaken die de kern zijn van wat ik altijd denk ook in jouw denken:
        – Consistentie vind je heel belangrijk
        – Er is een grens, namelijk daar waar het ‘te ingewikkeld’ wordt om het praktisch uit te werken.

        Deze combinatie wordt ook wel nog eens ‘pragmatisme’ genoemd.

        Ons verschil zit hem in de plaats waar we vinden dat het te ingewikkeld wordt!
        Ik ga dus akkoord dat speciisme arbitrair is en inconsistent om daar te stoppen met het toekennen van rechten. Maar daar waar we verschillen van mening is op het tweede punt. Ik vind dat het al te ingewikkeld wordt als je voorbij speciisme wil gaan. Jouw threshold voor ingewikkeldheid ligt een pak verder. Namelijk ergens daar waar we de rechten voor dieren effectief zouden moeten gaan implementeren.

      • stijnbruers zegt:

        Frederik, zou jij twee ingewikkeldheden verkiezen in plaats van nul? Ten eerste maak je het al ingewikkeld met dat speciesisme. Want begin maar eens een mens te definiëren en de groep van homo sapiens af te bakenen. Dan zit je met het probleem van het potentiële bestaan van tussenvormen zoals hybriden, chimeren en genetisch gewijzigde mensachtigen, en het ooit bestaan hebben van alle tussenvormen tussen homo sapiens en andere wezens. En ten tweede moet je de relevantie van de soort nog kunnen aantonen, gezien er in de formulering van rechten er nergens een expliciete verwijzing is naar soorten of naar homo sapiens. Dus dan wordt het ofwel arbitrair, ofwel erg vergezocht. Dan zou je bv zeggen dat een wezen basisrechten krijgt als diens naaste familieleden vruchtbare nakomelingen hadden kunnen krijgen met een ander wezen dat aan ethiek kan doen. Maar dat is een te vergezochte regel.
        Het criterium ‘mens zijn’ is net zoals ‘zandhoop zijn’ niet af te bakenen. ‘Zandhoop zijn’ is geen feit: nergens in de natuur wordt bepaald dat een verzameling van bv. 3547868 zandkorreltjes moet gelden als een zandhoop en eentje minder niet. Als je alle feitenkennis van de wereld hebt zou je nog niet weten wanneer een verzameling een zandhoop is. Wetenschappers kunnen nooit achterhalen vanaf hoeveel zandkorreltjes iets een zandhoop genoemd moet worden. Daarentegen is het hebben van een bewustzijn, een gevoel of een wil wel een feit: als het bewustzijnsprogramma in de hersenen werkt, dan is er een bewustzijn aanwezig. Iemand die alle feiten in de wereld kent kan wel met ja of nee antwoorden of een wezen op een bepaalde tijd een bepaald gevoel heeft.
        Maar als je dan toch het ingewikkelde speciesisme wil behouden, dan heb je nog een tweede ingewikkeldheid met die indianen. Hoever in het verleden moeten we teruggaan om dingen recht te zetten? Mijn reactie was een antwoord op de vraag of X grond moet afstaan aan Y als de voorouders van X die grond hadden veroverd van de voorouders van Y. Mijn antwoord was dat dat afstaan van gronden niet noodzakelijk moet, dat bv. de blanke Amerikanen nu niet naar Europa moeten emigreren en sommige indianenstammen moeten verhuizen. Als jij het niet eens bent met mijn reactie, als jij niet net zoals ik van mening bent dat het te ingewikkeld wordt om in dergelijke situaties te bepalen wie naar waar moet verhuizen, dan wil dat zeggen dat jij een tweede ingewikkeldheid in je speciesistische ethiek wil behouden.
        Dus samengevat: mijn antispeciesistische ethiek heeft niet de ingewikkeldheid van het bepalen wie een mens is en waarom mens zijn relevant zou zijn voor het krijgen van rechten. En mijn ethiek heeft ook niet de ingewikkeldheid van het bepalen wie welke grond moet afstaan.

  4. Frederik zegt:

    Stijn,

    Ik las net een stuk over John Locke (één van mijn favoriete filosofen) en moest aan jou denken en in verband met het belang dat jij altijd hecht aan ‘consistentie’ van je filosofie en ideologie:

    “No one has yet succeeded in inventing a philosophy at once credible and self-consistent. Locke aimed at credibility, and achieved it at the expense of consistency. Most of the great philosophers have done the opposite. A philosophy which is not self-consistent cannot be wholly true, but a philosophy which is self-consistent can very well be wholly false! The most fruitful philosophies have contained glaring inconsistencies, but for that very reason have been partially true. There is no reason to suppose that a self-consistent system contains more truth than one which, like Locke’s, is obviously more or less wrong.”

    Ik denk dat dit heel goed mijn opinie weerspiegeld naar alles wat ik van jou lees. Ik heb de indruk dat jij heel fel inzet op de consistentie van jouw argumenten om te insinuëren dat ze dan ook ‘juist’ en ‘goed’ zijn.
    Maar zoals bovenstaande uitleg aangeeft, zegt consistentie van argumenten niks over de ‘goedheid’ of ‘juistheid’ ervan.

    Ik ben zelf ook iemand die eerder op pragmatische, geloofwaardigheids basis mijn filosofieën en visies uitwerkt. Er zullen zeker inconsistenties in te vinden zijn (zoals speciisme en andere uitzonderingsmaatregelen zoals jij altijd het voorbeeld aanhaald van gehandicapten, etc…), maar die inconsistenties betekenen niet dat die visies dan’volledig’ fout zouden zijn.

    Groeten,
    Frederik

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s