Waarom is de “effective altruism” beweging zo vernieuwend?

Van de andersglobalistische occupy movement tot de transition towns movement: het afgelopen decennium kent enkele vernieuwende en inspirerende bewegingen om de wereld te verbeteren. Maar er is één beweging die echt vernieuwend werkt en hopelijk aan grote invloed wint: de effective altruism beweging. Wat is er zo bijzonder aan deze jonge beweging die een exponentiële groei kent? Waarom is deze beweging zo krachtig?

De effectieve altruïst is een kruising van een empathische ethicus en een rationele scepticus, een altruïstische wereldverbeteraar met een sterk doorgedreven rationele, wetenschappelijke houding. Die rationele wetenschappelijke insteek maakt het altruïsme zo doeltreffend mogelijk.

Een eerste interessant kenmerk van het effectief altruïsme is dat het probeert om zoveel mogelijk de impact van maatregelen te meten. Bij het kiezen van een goed doel om te steunen kijkt de effectieve altruïst enkel naar relevante indicatoren zoals welzijn en gezonde levensjaren. Een relevante vraag voor de effectieve altruïst is hoeveel gezonde levensjaren (quality adjusted life years of QALY’s) een organisatie kan realiseren per euro die men er aan schenkt. Bij het beoordelen van een NGO kijkt men dus helemaal niet naar irrelevante indicatoren zoals de uitgaven voor overhead, fondsenwerving of het salaris van de directeur van de organisatie. De effectieve altruïst kijkt naar een NGO zoals naar een bedrijf. Bij de keuze van welke computer men best koopt is men enkel geïnteresseerd in de kostprijs en de kwaliteit van het product en helemaal niet in het salaris van de CEO of het reclamebudget van het bedrijf.

Een tweede belangrijk kenmerk van het effectief altruïsme is de wetenschappelijke aanpak, waarbij de effectieve altruïst zoveel mogelijk beroep doet op het sterkste wetenschappelijke bewijs, namelijk systematische overzichtsanalyses (meta-analyses) van collegiaal getoetste (peer reviewed) studies van gerandomiseerde experimenten met controlegroep (randomized controlled trials). Net zoals in de medische wetenschap gerandomiseerde experimenten de meest betrouwbare inzichten opleveren over de effectiviteit van een medische interventie, zo kunnen economen gerandomiseerde experimenten uitvoeren om de effectiviteit van bijvoorbeeld armoedebestrijdingsprojecten te meten. Empirisch-wetenschappelijk bewijs is van cruciaal belang voor de effectieve altruïst. Om zieken zo goed mogelijk te helpen hebben we behoefte aan geneeskunde op basis van bewijs (evidence-based medicine). En zo kijken de effectief altruïsten in hun zoektocht naar doeltreffende maatregelen ook naar evidence-based economics en evidence-based politics.

Dankzij die wetenschappelijke aanpak en het gebruik van relevante indicatoren, zoals gezonde levensjaren, hebben de effectief altruïsten een belangrijke ontdekking gedaan. Het blijkt dat sommige goede doelen en sommige maatregelen vele malen doeltreffender zijn dan andere. We spreken dan van 100 of 1000 keer doeltreffender. Sommige goede doelen slagen erin om een gezond levensjaar te realiseren per gift van 100 euro. Dat komt neer op het redden van een leven voor een kostprijs van slechts 4000 euro. In vergelijking met wat we in het rijke noorden bereid zijn om uit te geven aan gezondheidszorg om een leven te redden, zijn die goede doelen wel erg kostenefficiënt. Minder efficiënte goede doelen vereisen al gauw een kostprijs die 100 keer hoger ligt. We hebben dan de keuze om met hetzelfde bedrag 1 leven dan wel 100 levens te redden.

Een derde eigenschap van de effectieve altruïsten is dat ze kijken naar welke impact een individu daadwerkelijk heeft. Ze stellen zich de vragen wat er was gebeurd als een effectieve altruïst niet een bepaalde keuze had gemaakt en wat de extra bijdrage van die ene effectieve altruïst is, gegeven de huidige situatie. Met deze vragen in het achterhoofd gaan de effectieve altruïsten op zoek naar de beste goede doelen die men kan steunen (bv. een organisatie die op een kostenefficiënte wijze veel welzijn genereert en die sterk ondergefinancierd wordt), de beste beroepen die men kan uitoefenen (bv. een goedbetaalde job kiezen met als doel om meer geld te kunnen wegschenken aan de effectiefste goede doelen) en de beste politieke maatregelen die men kan nemen.

En een vierde kenmerk van het effectief altruïsme is de onpartijdige en onbevooroordeelde aanpak. Leed is leed, en het maakt niet uit of het gevoeld wordt door een familielid, een landgenoot, een mens ver weg, een dier of een individu in de toekomst. De effectieve altruïst streeft ernaar om morele illusies en cognitieve denkfouten (cognitive bias) te vermijden en om op een consistente en rationele manier om te gaan met risico’s en morele waarden. Dus zo staan effectieve altruïsten open voor het eten van plantaardige voeding (veganisme) om het dierenleed van veedieren en gevangen zeedieren te vermijden, het ingrijpen in de natuur om het gigantische leed van wilde dieren te verminderen en het onderzoeken van existentiële risico’s die te weinig aandacht krijgen om het welzijn en voortbestaan van toekomstige generaties veilig te stellen. Een effectieve altruïst gaat ongemakkelijke thema’s niet uit de weg.

Vele effectieve altruïsten maken een giftgelofte (giving pledge), waarbij ze beloven om bijvoorbeeld 10% of 20% van hun inkomen weg te schenken aan de meest effectieve goede doelen. Ook hier speelt de onpartijdige houding een rol, samen met het inzicht dat 1 euro voor de armste personen 100 tot 1000 keer meer waard is dan voor de rijkste personen. De meeste lezers van dit artikel zullen behoren tot de 5% rijkste personen op aarde. Economen hebben onderzocht dat als wij 1 euro geven aan één van de armste personen, het welzijn van die arme persoon even sterk toeneemt als wanneer wij 100 euro zouden krijgen. Het wegschenken van 1 euro heeft dus een multiplicatoreffect met een factor 100. Alsof je op café de keuze hebt: ofwel drinken voor jezelf bestellen, ofwel met hetzelfde bedrag drinken voor 100 anderen bestellen. In zo’n geval zouden we meteen bereid zijn om te trakteren.

Dit bericht werd geplaatst in Blog en getagged met . Maak dit favoriet permalink.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s