Hoe de veeteeltsector helemaal post-truth gaat

Opiniestuk in De Morgen (3-03-17)

Gisteren publiceerde ik een opiniestuk in De Morgen naar aanleiding van de misleidende uitspraken over melk door Boerenbond-woordvoerster Anne-Marie Vangeenberghe. Het artikel klaagde de post-truth houding van de veeteeltsector aan, waarbij wetenschappelijke, objectieve feiten van geen tel meer zijn. Ik hoopte dat de slotwoorden duidelijk waren voor de belangenorganisaties van de veeteeltsector: “Als we op een correcte manier het debat willen voeren over gezonde, duurzame en diervriendelijke voeding, dan gaan de Boerenbond en het ABS moeten ophouden met het misleiden van de bevolking.” Blijkbaar wou Hendrik Vandamme, voorzitter van het Algemeen Boerensyndicaat, er nog een schepje post-truth bovenop doen met een reactie in De Morgen.

Vandamme verwijst met trots naar de Belgisch witblauw dikbilrunderen en de Piétrain-varkens die heel efficiënt voeder omzetten in spierweefsel. Nochtans is het wetenschappelijk bewijs duidelijk: het vlees van die runderen en varkens heeft nog steeds een hogere ecologische voetafdruk dan volwaardige plantaardige alternatieven. Dat dat vlees een lagere voetafdruk heeft dan nog ergere dierlijke producten, praat natuurlijk niet het gebruik van dat vlees goed. Wat Vandamme dan weer verzwijgt, is de kost op vlak van dierenleed: die runderen en varkens hebben namelijk een ernstige lichamelijke handicap van overdadige spiergroei. Welke gezondheidsproblemen een dergelijke intensieve vleesproductie kan teweeg brengen, zien we op undercoverbeelden van de Vlaamse varkensveeteelt en op foto’s van dikbilrunderen met een keizersnede in hun zij.

Vervolgens zwaait Vandamme met het argument van de circulaire economie, “de duurzame insteek bij uitstek”: melkkoeien eten de reststromen op van de productie van tofu. Bij die productie worden sojabonen verwerkt tot twee componenten: sojamelk en sojapulp of perskoek. De sojamelk (niet sojaolie, zoals Vandamme ten onrechte schreef) wordt dan zoals kaas gestremd tot tofu. En het restproduct, de sojapulp? Die is voor de koeien. Vandamme beweert dat de tofu-adepten de veehouders dankbaar zouden moeten zijn voor het opruimen van wat hij noemt: “hun ecologische troep”. Wat Vandamme dan natuurlijk weer verzwijgt, is dat die sojapulp veel andere toepassingen kent. Ten eerste wordt die sojapulp in de Aziatische keuken vaak gegeten en staat het in Japan bekend als okara.  Ten tweede kunnen we die sojapulp verwerken in brood, koekjes, veggieburgers, vegetarische worstjes, tempeh en noem maar op. Ten derde kan die sojapulp ook gewoon dienen als compost of stikstofmest. Dieren kweken die veel broeikasgassen uitstoten, veel grondstoffen nodig hebben en veel granen omzetten in oneetbare mest, om de sojapulp van de tofu te kunnen verwerken, is niet bepaald de meest efficiënte vorm van circulaire economie. De veeteelt is zelfs de grootste verstoorder van de mondiale stikstofkringloop.

Vandamme klaagt dat de sojabonen voor de tofu van de andere kant van de wereld komen met door zware stookolie aangedreven schepen. Wat hij verzwijgt is dat de meeste geïmporteerde soja bestemd is voor de veeteelt, dat die sojaperskoek niet louter het restproduct is van de marginale tofuproductie, dat de soja voor de tofu niet altijd komt van de andere kant van de wereld en dat de ecologische voetafdruk van het transport met grote vrachtschepen veel kleiner is dan de ecologische voetafdruk die koeien nalaten. Het is de veeteelt, niet de tofuproductie, die de economische drijvende kracht vormt achter de huidige sojateelt.

Het meest schrijnende in de reactie van Vandamme is zijn verwijzing naar mijn opiniestuk: “wie praat over het dagelijks toevoegen van antibiotica aan melkveevoeder weet duidelijk niet dat antibiotica taboe zijn in de melkveehouderij”. Ten eerste heb ik in mijn opiniestuk niet geschreven dat antibiotica dagelijks zouden toegediend worden aan de koeien. Maar wil Vandamme nu zeggen dat al die koeien die ziek worden door uierontstekingen niet eens antibiotica krijgen?  Wil hij even iedereen die het goed meent met dierenwelzijn op stang jagen? Nee, Vandamme weet best dat melkkoeien wel degelijk antibiotica krijgen, want waarvoor dienen anders die brochures over het gebruik van antibiotica in de melkveehouderij?

Vandamme vraagt zich af of hij ook niet bijdraagt tot het beperken van de broeikasgasuitstoot door het behoud van graslanden en door die graslanden verder te gebruiken als koolstofopslag. We kunnen kort zijn: wetenschappelijke studies voor Nederland die de uitstoot van broeikasgassen vergelijken tussen koemelk en sojamelk, wijzen duidelijk in dezelfde richting: koemelk is ongeveer dubbel zo belastend voor het klimaat als sojamelk.

Een laatste wapenfeit van Vandamme: verwerkte vleesvervangers bevatten vaak veel toegevoegde calorieën en zout. Nu ja, het maakt niet uit of er ook ongezonde plantaardige producten bestaan, zolang er maar vleesvervangers bestaan die gezonder zijn dan vlees.

Dit alles indachtig is het wel zeer ironisch en ongemeen bizar dat Vandamme afsluit met datgene waar ik precies naartoe wil: “Dan kan er misschien een objectiever debat pro en contra vlees gevoerd worden, als het even mag?”

Advertisements
Dit bericht werd geplaatst in Blog. Bookmark de permalink .

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s